Adhesies

Wat zijn adhesies ofwel verklevingen?

Ons lichaam bevat speciale lagen in de weefsels, fascia genoemd. Deze structuren verbinden alle weke delen zoals spieren, pezen, banden etc. in ons lichaam. De fascies zorgen voor een glijbeweging tussen de verschillende onderdelen en omvatten spieren en spiergroepen. De fascies zorgen ook voor steun en houden de spiergroepen bij elkaar. De fascies zijn onder normale omstandigheden glad en flexibel zodat spieren, zenuwen, bloedvaten en organen goed op hun plaats blijven. De verschillende weefsels moeten echter ook ‘wrijvingsloos’ langs elkaar kunnen bewegen, ook daar zorgen deze fascies voor. Ook bij de pezen worden de verschillende bundels en fibrillen gescheiden door bindweefsel (collageen type III) die zorgt voor optimaal glijden zonder teveel wrijving. Bij blessures kunnen verklevingen ontstaan, waardoor dit glijden wordt verstoord. Er ontstaan beschadigingen en (als gevolg van het natuurlijk herstel) littekenvorming met onderlinge (dwarse) verbindingen, die bij opnieuw bewegen weer opnieuw tot beschadiging leiden. Deze verklevingen kunnen ontstaan tussen alle ten opzichte van elkaar bewegende structuren zoals: de collagene vezels in de pees (zie kader), de peesschede, de fascies en de spieren. Deze verklevingen worden in de VS momenteel ‘microfibers’ genoemd, het wehalen van de verklevingen ‘microfiber reduction’.
Hoe ontstaan (overbelasting) blessures?

Spieren, banden, pezen, slijmbeurzen, peesschedes, fascies en pezen kunnen op de volgende manieren beschadigd raken:

1. acuut (verrekkingen, scheuren, kneuzingen etc.)

2. chronische kleine beschadigingen (microtraumata)

3. gebrek aan zuurstof, ook wel ‘chemische’ veranderingen genoemd (hypoxy, verzuring)

Behandeling:
De behandeling is mede afhankelijk van de factoren die een rol hebben gespeeld bij het ontstaan van de klachten.
* Behandelen van de pees met ijs na training of (over-)belasting (lokale ijsmassage);
* Frequente rekkingsoefeningen en gerichte spierkracht oefeningen;
* Aanpassen van de lichamelijke belasting, verbetering van de techniek, verminderen van de belasting (alternatieve sportactiviteiten);
* Correctie van biomechanisch ongunstige belasting (eventueel zooltjes, hakverhoging, aanpassing materiaal zoals schoenen of tennisracket)
* Verbetering van schoeisel en trainingsondergrond;
* Fysiotherapie (met name spierkracht oefeningen met de zwaartekracht mee, een excentrisch oefenprogramma)

Tenniskuit

De Echografische (longitudinale) afbeelding van een tenniskuit laat een vochtcollectie (bloed) zien tussen de m.Gastrocnemius (G) en de m.Soleus (S). Deze bevindt zicht tussen de spieren, rond de fascies die de spieren scheiden. Het bloed kan uitzakken en lager (ook) klachten geven!
Fysiotherapie
Zoals reeds eerder aangegeven is het stellen van de juiste (werk-)diagnose van groot belang. Zo kunnen scheurtjes tussen de fascies rond de spierbuik, tot lekken van bloed rondom de pees leiden en daar adhesievorming geven (zoals bij een ‘tenniskuit’). Ook een tendinose kan door adhesie tussen de in lengterichting verlopende collagene vezels tot dwarse verbindingen (cross-links) leiden, wat een vorm van adhesie is.
Kenmerkend voor de behandeling van adhesies zijn:
■ Verbreken cross-links, door tijdelijke overbelasting (training), rekkingsoefeningen of frictiebehandeling
■ Blijven bewegen (dagelijks meermalen oefenen!!), rust leidt immers tot meer verkleving en zelfs ‘verbindweefseling’.
■ Ook vibratietraining (kantelplaat) kan uiterst behulpzaam zijn de verklevingen los te maken en de doorbloeding te verbeteren.*
■ Zorg dat de onderlinge structuren blijven bewegen, gerichte gedoseerde oefeningen, vibratietraining*
■ Zorg dat niet opnieuw verklevingen ontstaan, dus niet in ‘verkorte’ toestand brengen (nachtspalk, Achillespees: ’s nachts Strassburg Sock)
■ indien mogelijk: continue passieve beweging (CPM: vaak alleen in ziekenhuis omgeving mogelijk)
■ Zorg voor goede doorbloeding; gerichte oefeningen, ijsen, massage, fysiotherapeutische apparatuur (zoals ultrageluid, of stroomtherapie)
■ Eventueel antiflogistische behandeling (medicatie, zalfjes, ijsen)
■ Gedoseerd opvoeren (trainings-) belasting
■ Bij voorkeur een brace of elastische steunkous (compressiekous) om schuddingen en trekkrachten aan de fascies te verminderen
■ Bij tendinose i.c.m. verkleving, accent op excentrische oefeningen

Pas op!

Door ingroei van nieuwe bloedvaatjes (neovascularisatie) in de zich herstellende pees, groeien samen met de bloedvaten ook zenuwtakjes mee. Dit leidt in eerste instantie tot toename van de gevoeligheid. Alle behandelingen gericht op het beschadigen van deze bloedvaatjes en zenuwtakjes zijn (dus) destructief voor het herstel. Deze behandelingen zijn waarschijnlijk o.a.: Scleroserende injecties, shockwave behandeling of operatieve ‘nettoyage’. Hoewel de pijn afneemt, is de pees niet hersteld en kan, door het wegnemen van de pijnprikkel, de pees bij belasting alsnog scheuren (ruptureren).
Ook hieruit blijkt het belang van een goede diagnose want de verklevingen in combinatie met een tendinose (zie hierboven) moeten totaal anders behandeld worden dan bijv. een partiële spierscheur. Deze zal bij een ‘adhesiebehandeling’ mogelijk alleen maar erger worden.
Andere behandelmogelijkheden:
* tapen, niet zinvol tenzij bedoeld om propriocepsis te stimuleren, als ‘reminder’ of eventueel als ‘bewegingsremmer’
* Shock Wave therapy (ESWT), steeds meer wetenschappelijk bewijs, vooral bij o.a. verkalkingen, tendinose en exostose.
* Bloedplaatjes injectie (ABC, GPS), inspuiting met eigen geconcentreerde bloedplaatjes, niet bewezen effectief, onderzoek loopt, tegenstrijdige resultaten.
* Injecties (met corticosteroïden), wel bij tenosynovitis, dan om de pees, niet in de pees, zeker niet bij lichaamsgewicht dragende pezen (achillespees)
* Injecties met scleroserende stoffen, geven wel pijnvermindering, maar geen therapeutische effecten. Mogelijke verklaring korte termijn resultaten: beschadigen van nieuw ingroeiend zenuwmeteriaal in de (tendinotische) pees, samen met de bloedvaten. Afsterven zenuwtakjes leidt tot verdijnen pijn, maar ook tot verbeterde belastbaarheid?
* Operatie, schoonmaken pees en omgeving, wisselende resultaten. Uiteraard is een operatie bij (volledige) rupturering wel geïndiceerd!
Afbeeldingen onder: neovascularisatie, schematisch (links) en met Echografische kleuren Doppler